Biomassa is niet schaars!

Gepubliceerd op: 16 februari 2016 No Comments
De transitie van fossiel naar hernieuwbaar gas is ten dele afhankelijk van techno­logie. Een doorbraak naar hernieuwbaar gas komt pas echt van de grond als biogas en groen gas een internationale handelsmarkt worden. Dan kunnen de reservoirs aan biomassa grootschalig worden toegepast, stelt Gerard van Pijkeren, directeur van Vertogas. “Er is wereldwijd meer biomassa beschikbaar dan we nodig hebben.”

Komt het einde van aardgastijdperk nu dichterbij?

“In Nederland is aardgas uit de gratie. De Verenigde Staten, maar ook de rest van de wereld, omarmen aardgas als een veel schonere brandstof dan de gangbare olie en kolen. Het ligt er dus maar aan wat je referentiekader is. Door de blauwe revolutie in de jaren zestig is Nederland buitengewoon energie-intensief met behoorlijk wat zware industrie. In een tijd dat kolen en CO2 goedkoop zijn, wil Nederland overstappen op veel duurdere duurzame energie. Dat kan economische repercussies hebben. Dure energie en energie-intensieve industrie gaan in een wereldeconomie niet goed samen. Bestaande werkgelegenheid in Nederland is gebaat bij goedkope energie. Wil je geen kolen en olie dan is aardgas nog steeds een goede optie.”

Niets doen dus?

“Dat zeg ik niet. Nu wordt hernieuwbare energie nog in de lucht gehouden met subsidies. Schone energie kost geld en de vraag is: hebben we dat er met z’n allen voor over? Maar we hebben een klimaatprobleem en het ophogen van de dijken kost ook geld. We moeten uiteindelijk wel keuzes maken.”

Hoe ziet uw duurzame energiemix eruit?

“Zon en wind zijn belangrijk. Maar dat geldt evenzogoed voor groen gas. Groen gas wordt nu voornamelijk gemaakt op basis van het traditionele vergistingsproces. Maar de vergassingstechnologie is bezig met een opmars. Dat gaat echt rendement opleveren. Uit dezelfde hoeveelheid biomassa kan veel meer gas worden geproduceerd. Houtachtigen worden nu nog ingezet voor biomassabijstook. Maar biomassabijstook gaat gepaard met de verbranding van kolen. En bijstook van hout heeft een veel lager verbrandingsrendement dan vergassing. Vergassing is een robuuste technologie en baant de weg voor de volgende transitie naar hoogwaardige energieproducten als syngas en waterstof. Vergassing is ook zeer geschikt als feedstock voor de chemische industrie. En voor de mobiliteit betekent vergassing dat grote volumes brandstof goedkoper geproduceerd kunnen worden.”

Waar is het wachten op bij vergassing?

“De technologie heeft zich bewezen op laboratoriumschaal. Dat laat onder meer de Milena-technologie van ECN zien. Maar het dilemma is dat er een tussenstap nodig is voordat er op industriële schaal gebouwd kan gaan worden. Dat is trouwens kenmerkend voor grootschalige nieuwe technologie. Die schaalgrootte is te groot voor het servet, maar te klein voor het tafellaken. Voor een echte marktdoorbraak ben je toch op zoek naar enige tientallen miljoenen euro’s. De vraag is: wie wil het risico nemen en wie kan wachten op de return on investment? Het optuigen van dergelijke consortia kost tijd. Maar we zijn er nu heel dichtbij.”

Doet u eens een voorstel?

“Dat zijn dan toch de gevestigde bedrijven met voldoende omvang om middelen vrij te maken, met een energie-infrastructuur en de grondstof. De energiebedrijven, afvalbedrijven en de voedings­middelen­industrie zouden hier de handen ineen moeten slaan.”

Is biogas op z’n retour?

“Verre van dat. Groen gas ontwikkelt zich goed. Weliswaar niet de exponentiële groei die oorspronkelijk was voorzien, maar in 2015 is het volume groen gas gestegen naar 71 miljoen m3 ten opzichte van 53 miljoen m3 in 2014. De ontwikkelingen rond monomestvergisting zijn veelbelovend. Als dat doorzet kan het volume van groen gas groeien naar ver boven de 100 miljoen m3. We zien bij Vertogas voor volgend jaar alweer een aantal nieuwe projecten aankomen. Het volume blijft groeien en het aantal projecten met een SDE+-beschikking blijft stijgen. Maar er zijn nog wel een paar stappen nodig zoals de doorbraak van vergassing en grootschalige toepassing van monomestvergisting voor een sprong voorwaarts.”

Wat is de meest efficiënte toepassing van biogas?

“In Nederland hebben we behoorlijk veel energie-intensieve industrie. Het kon niet op de in de jaren zestig. We hadden aardgas ontdekt, maar dat moest snel opgemaakt worden omdat de energiedrager van de toekomst kernenergie zou zijn. Zo was toen de verwachting. Uit die tijd stammen ook de doorzonwoningen waar Nederland mee vol staat. Energieslurpers tot en met. Je kan energiebewuster leven en kiezen voor dubbel glas, panelen op het dak en een warmtepomp. Dan nog heb je een energievraag. Energieopslag is voorlopig veel te duur. Voor bijvoorbeeld die laatste 500 m3 is groen gas ideaal. Daar vang je de piekmomenten mee op. Voor de mobiliteit in steden is elektrificatie prima, maar voor de lange afstanden is groen gas een eenvoudig te realiseren alternatief. En voor zwaar transport en de scheepvaart is bio-LNG het alternatief. Een CO2-neutrale samenleving in 2050 lukt niet alleen op zon en wind. Daar heb je nog aanvullende technologieën bij nodig als groen gas.”

Hoe los je het tekort aan biomassa op?

“De biogasmarkt moet internationaliseren. Er is in Nederland een kunstmatige schaarste aan biomassa. Wereldwijd is er voldoende beschikbaar. We moeten die markten gaan verbinden. De Europese Biogas Associatie werkt aan een model voor in- en export. Bij Vertogas is in 2009 al een pilot voor Duitse grensoverschrijdende handel voorbereid. Er loopt een consultatieronde over de Renewable Energy Directive. Daarin zou eigenlijk de internationale verhandelbaarheid van groen gas in de vorm van certificaten moeten worden vastgelegd, zoals dat nu al voor groene stroom en vloeibare biobrandstoffen is geregeld. Achterliggende gedachte is natuurlijk de beschikbaarheid van biomassa. Als we het hebben over bijvoorbeeld houtachtige biomassa, dan is dat in een aantal andere Europese landen zoals Duitsland, Frankrijk, Zweden voldoende beschikbaar. Maar ook een land als Rusland ligt er vol van. Internationale handel en verdergaande harmonisatie van Europese subsidies is de sleutel. Dan voorkom je ook dat duurzame energie wegvloeit naar het buitenland waar uitsluitend de producent aan verdient die in eigen land ook nog subsidie en belastingvoordeel heeft getoucheerd. Met een goedwerkende Europese markt kunnen we voldoen aan de vraag aan biomassa. Daarnaast betekent vergassing van biomassa dat een grotere fractie van de biomassa wordt gebruikt. Daarmee neemt het gasvolume verder toe.”

Industrieën zijn ook op zoek naar biomassa.

“Op dit moment ligt de focus op energieopwekking. Maar de hele biobased economy draait om biomassa. Als we biomassa eerst gebruiken om er andere producten uit te halen, kan het restant en het afval worden omgezet in energie. Op die manier kunnen we ook de relatief schaarse biomassa efficiënt inzetten. Nogmaals: als we voor de inzet van biomassa voor groen gas verder kijken dan alleen de landsgrenzen en het niet uitsluitend inzetten voor gasproductie, dan is er genoeg beschikbaar.”