Gerd van de Logt per 1 januari 2022 afscheid als algemeen directeur Groen Gas Nederland

  • 0
  • 22 december 2021
“Het regeerakkoord van afgelopen week heeft een toekomstbestendig pakket voor groen gas, mijn klus is klaar.”


Waarom stop je?

“De aanleiding is divers en positief. Het regeerakkoord van afgelopen week heeft stevige plannen voor groen gas. Er ligt een mooi pakket. Zelfs boven verwachting. Mijn klus is klaar, zo ervaar ik dat. De klus voor Groen Gas Nederland (GGNL) is ook klaar, althans we gaan in een andere setting door. Binnenkort komen we met meer nieuws. Mijn rol bij Eneco vraagt bovendien om meer aandacht. Het One Planet plan van Eneco is erg ambitieus. Duurzame gassen spelen natuurlijk een belangrijke rol om als eerste grote energiebedrijf in 2035 al klimaatneutraal te zijn. Verder ben ik verantwoordelijk voor gasgestookte centrales. Daar ligt een uitdaging om het regelbare vermogen fossielvrij te maken. Dat is mijns inziens de volgende grote uitdaging in de energietransitie.”

Kun je de afgelopen 10 jaar van GGNL samenvatten?

“In 2011 is GGNL begonnen. Ik zat toen namens Eneco in het dagelijks bestuur. GGNL was altijd al bedoeld als een tijdelijke organisatie. En de opzet van een Publiek-Private Samenwerking (PPS) sprak me aan. Zo zaten een aantal gedeputeerden in het bestuur. Vanuit verschillende invalshoeken kijk je dan naar de mogelijkheden en onmogelijkheden om een nieuwe markt te ontwikkelen. Het doel was en is om groen gas van nul naar een serieuze speler te ontwikkelen. Begonnen als kenniscentrum. Later naar meer praktische en ondernemende ondersteuning van de eerste projecten. De dossiers werden gestaag complexer en werd meer een karwei op bestuurlijk niveau. De vooruitgang van groen gas viel bovendien fors tegen. Wind en zon scoorde veel beter in de SDE en het imago van de sector werd mede beïnvloed door faillissementen. De oudere op MEP gebaseerde vergisters die stroom maakten hadden het erg moeilijk. Banken stonden – mede door de nog lopende kredietcrisis – niet te springen om groen gas te financieren. In 2015 werd ik gevraagd om directeur te worden. Om met lange adem het tij te keren. Het heeft ons een paar jaar gekost, maar we kunnen nu zeggen dat we daar met het huidige regeerakkoord alsnog geslaagd zijn. Groen gas is een stevige pijler in de energietransitie geworden.”

Kan je wat concreter zijn over de afgelopen periode?

“In 2017 hebben we bijvoorbeeld een aparte SDE-regeling (€ 150 miljoen) voor de versnelde uitrol van monomest weten te realiseren. Dat was een pittig traject met FrieslandCampina, LTO en minister van Economische Zaken Henk Kamp. Dat leverde een positievere kijk op mest en vergroening op het boerenerf zelf, zonder gesleep met biomassa. In 2018 heeft GGNL met onder andere AKZO en DSM een green deal geïnitieerd voor meer gecascadeerd gebruik van biomassa. Dat heeft groen gas geholpen zich beter te positioneren in het gepolariseerde biomassadebat. Het rapport Green Liaisons in samenwerking met Jan Paul van Soest heeft mijns inziens de blijvende positie van moleculen stevig neergezet. Vlak voor het Klimaatakkoord. Men begon steeds beter in te zien dat Nederland in alle 2050-scenario’s nog steeds veel moleculen nodig heeft. 40-60% van het totale energiesysteem blijft in 2050 nog op moleculen gebaseerd, nu is dat 80%. Dat gaf de noodzakelijke nuancering aan de ietwat naïeve ‘van gas los’-campagnes. Dat is nu ‘van aardgas los’ geworden. Duurzame gassen kunnen moleculen vergroenen en voor sommige sectoren is groen gas zelfs noodzaak vanwege de koolstofmoleculen van groen gas. De markt heeft zich ook sterk ontwikkeld. Vergisten is industrieel en grootschalig geworden. Bio Energie Coevorden is een mooi voorbeeld. Op een industrieel terrein in Coevorden staat een state-of-the-art installatie met een capaciteit van 40 miljoen m3 per jaar en plannen om minimaal het dubbele om bij te dragen aan bio-LNG-doelstellingen en groen gas voor de gebouwde omgeving. Nederland heeft in rap tempo ook een koploperspositie in de ontwikkeling van vergassingstechnieken verkregen. Van gasland naar groengasland. Ik verwacht in 2022 eerste commerciële productie. Alle technieken voor groen gas zijn hard nodig om de plannen voor 2 miljard m3 groen gas in 2030 waar te maken. GGNL werkt sinds 2019 ook nauw samen met de overheid aan de Routekaart groen gas. Het doel is om de missie naar 2 miljard m3 groen gas verder in te kleuren. De noodzakelijke randvoorwaarden voor een toekomstbestendig pakket. Dat pakket staat al flink in de steigers. Zo zal er een apart SDE-spoor komen voor groene moleculen waardoor groen gas veel eerder toegang heeft tot SDE-gelden.”

Waar ben je trots op?

“Trots vind ik een raar woord en dankbaar klinkt ook zo ‘woke’. Maar ik hecht vooral waarde aan de mensen waarmee ik mocht samenwerken. Met Caroline Hoff, Anouchka Kleijnen en Ruud Paap werk ik al vanaf het begin in 2011 vertrouwd en plezierig samen. In het complexe landschap van groen gas hebben we onder elkaar aan één woord steeds genoeg, zoals Ruud laatst benoemde. Dat zegt heel wat. Marieke van der Werf en Theo Verleun hebben bij mijn aantreden als directeur in 2015 het directieteam succesvol versterkt. En sinds 2011 tot nu toe werk ik in het bestuur vooral samen met Ulco Vermeulen, Ferd Crone en Johan Wempe. Een loyaal en toegewijd team met durf, humor en doorzettingsvermogen, dat is de kracht van GGNL. Want zo makkelijk is groen gas niet. Alle kabinetten-Rutte hebben we met plezier bekeken. Per kabinet kwam groen gas beter uit de bus. Ik heb daarnaast met veel plezier samengewerkt met de leden van GGNL. Zij hebben fors bijgedragen aan groengasontwikkeling. Jan Hendrik Annema van Gasterra en Johan Boerema van Gasunie in het bijzonder. Maar ik ben natuurlijk ook blij met het regeerakkoord, althans de aankondiging van een bijmengverplichting met een samenhangend pakket. Dat is toch een beetje mijn stokpaardje. Daar ben ik in 2015 als roepende in woestijn mee ben begonnen. En met genoeg – over het algemeen constructieve – weerstand is het er uiteindelijk toch van gekomen.”

Leg eens uit?

“Het regeerakkoord liegt er niet om. In 2030 moet 20% van het gas in de gebouwde omgeving bijgemengd zijn met dan wel vervangen door groen gas. Aanvullend komt er een stevig programma voor de versnelde uitrol van hybride warmtepompen, waarmee het gemiddeld gasverbruik omlaaggaat. En er is een ‘uitsmijter’ van € 1,8 miljard groengascompensatie voor consumenten. Dat is een fors gebaar van de overheid, waarmee een deel van de productiekosten van groen gas anders wordt verdeeld. Al lijkt groen gas vandaag goedkoper dan de huidige absurd hoge gasprijzen. De bijmengverplichting is overigens geen ‘silver bullit’, maar zorgt wel voor het toetreden van meer professionele partijen die investeren in repeteerbare projecten. Het zorgt voor meer innovatie en kostenreductie. En geeft vooral veel meer investerings- en beleidszekerheid. Groen gas is de meest kostenefficiënte oplossing voor de gebouwde omgeving en zelfs de enige oplossing in 40% van de woonwijken. Een verplichting is in dat opzicht ook logisch.”

Dat klinkt allemaal positief, heb je ook teleurstelling ervaren?

“Genoeg hoor. Met groen gas is het in ieder geval nooit saai. Ik baal van een aantal incidenten in de sector, maar ik baal ook van de ongenuanceerde doorvertaling in de media of handig toepende tegenstanders. Alsof de hele sector zo is. Terwijl het allemaal keihard werkende ondernemers zijn waarvan het verdienmodel altijd stevig onder druk staat. Groen gas is een 24/7-operatie met veel variabelen om rekening mee te houden. Ik vind het vliegen afvangen tussen de verschillende duurzame technieken ook teleurstellend en vooral inefficiënt voor de transitie. We hebben immers alles nodig. Omdat ik prominent voorstander ben van innovatie en open samenwerking met de overheid word ik zelfs binnen de sector nog wel eens neergezet als iemand die te weinig heeft gedaan voor de oudere vergisters. Waarschijnlijk vanuit de sfeer van onderlinge concurrentie op biomassa. Want pleiten voor forse groei, zoals ik doe, wrijft natuurlijk met wat er al is. Tja, terwijl 80% van mijn tijd de afgelopen jaren alleen maar is gericht op vergisting. Ik denk dat de sector daar nog kan verbeteren. Elkaar meer vinden en vertrouwen vanuit hetzelfde belang: alleen groeien met elkaar maakt je als sector relevant. Daarnaast vond ik het de afgelopen jaren fascinerend om – al dan niet zelf benoemde – campagne- en klimaatexperts te zien strijden om het hoogste woord. In mijn ogen zijn ze eerder transitievertragend. Omdat ze meestal aan deelaspecten trekken die het geheel vertragen. Er is in ieder geval genoeg ego en betweterigheid in de duurzame markt. Want wie wil nou niet de redder van de aarde zijn? Gelukkig is er ook steeds meer ruimte voor nuancering en overzicht. De onzin filtert zich vanzelf.”

Wat wordt de grootste uitdaging in al die toekomstplannen van groen gas?

“De grondstoffen die we inzetten voor groen gas zijn schaars. Er is nog wel groei mogelijk, maar het zal ergens gaan knellen. De prijs voor groen gas kan dus fors stijgen als we niet oppassen. Er zijn ook oplossingen. We kunnen huidige richtlijnen aanpassen, door meer grondstoffen toe te laten. Door inzet van nieuwe conversietechnieken kunnen we ook nieuwe grondstoffen ontsluiten. De ontwikkeling van nieuw te cascaderen stromen zoals zeewier, zal ook noodzakelijk worden. Accreditatie van biomassahandel moeten we ook verkennen. Dat kan perverse prijsstijgingen eerder uitsluiten. Er is ook nog te winnen op onze aanpak van digestaat. En de capaciteit om al die groei te bouwen is wellicht de olifant in de kamer van de gehele energietransitie: er is gebrek aan personeel over alle sectoren heen.”

Heb je als afsluiter nog iets te zeggen?

“Lekker praktisch: isoleer je huis. De simpelste stap om met zijn allen te nemen. Des te beter wordt groen gas benut.”