In Nederland is jaarlijks ongeveer een miljoen ton bermgras beschikbaar dat voor het overgrote deel wordt gecomposteerd en als bodemverbeteraar opnieuw wordt ingezet in de landbouw. Tijdens compostering verdwijnt echter veel methaan in de atmosfeer. Een betere methode is bermgras te vergisten. Vergisting levert ook een bodemverbeteraar op, maar bovendien wordt het vrijgekomen methaan omgezet in duurzame energie en verdwijnt niet als broeikasgas in de lucht. Het overgrote deel van het bermgras is eigendom van de provincies en Rijkswaterstaat. Zij streven naar een groter aandeel van biovergisting van bermgras. Bermgras levert ongeveer 140 m3 biogas per ton op, waardoor uit een miljoen ton ongeveer 87 miljoen m3 groen gas kan worden geproduceerd. Dit is voldoende voor 55.000 huishoudens.

Financieel kader voor vergisten van bermgras

Composteerders ontvangen een bedrag – poortfee – voor het verwerken van bermgras. Door deze poortfee ook beschikbaar te stellen voor het aanbieden van gras bij een biogasinstallatie is het financiële kader gelijk en beschikt de de biogasinstallatie over een aantrekkelijke grondstof. Voorwaarde is wel dat het gras onder de juiste condities (geschoond en verkleind) wordt aangeleverd bij een biogasinstallatie. Biogasondernemers moeten daarnaast langjarige contracten kunnen afsluiten met grasleveranciers om technische investeringen aan vergisters mogelijk te maken. Hetzelfde geldt voor maaibedrijven en loonwerkers. Ook zij hebben levergaranties nodig om aanpassingen aan hun materieel te kunnen bekostigen.

Maatregelen die bijdragen aan vergisting van bermgras

  • Aanbestedingen. De provincie Flevoland en RVO organiseren in 2015 een aantal workshops voor aanbestedende diensten om de kennis over en methodiek voor aanbesteding van bermgras naar duurzame energie te vergroten.
  • Natuurmonumenten, TNO en marktpartijen voeren momenteel een Biomassa Conversie Keten-studie uit naar de optimale inzet van grassen voor economisch en milieukundig gebruik.
  • Verschillende covergisters schakelen over naar het meevergisten van bermgras
  • Er zijn grootschalige vergistingsinitiatieven in ontwikkeling die bermgras in hun massabalans opnemen.
  • Enkele gemeenten ondersteunen het schoon aanleveren van bermgras aan biogasinstallaties.
  • De provincie Utrecht heeft de Ladder van Lunteren ingevoerd bij de aanbesteding van bermgras. Dit betekent dat binnen de aanbesteding de voorkeur wordt gegeven aan bermgras voor de productie van groen gas en als bodemverbeteraar. Andere provincies volgen deze systematiek.

Aanbesteding van bermgras

BermgrasDoor graseigenaren als provincies, gemeenten en Rijkswaterstaat wordt het verwijderen van bermgras openbaar aanbesteed. Hierop wordt met name door aannemers (wegbeheerders) ingeschreven die het gras verwijderen en elders aanbieden. Meestal kiezen zij ervoor het gras af te zetten bij een composteerbedrijf. Gras wordt ook wel als bodemverbeteraar ingezet op landbouwgrond.

De eigenaar van het gras kan ook zelf de bestemming van het gras bepalen en een aannemer inhuren om het gras volgens bestek te maaien en af te leveren aan de door de graseigenaar geselecteerde afnemer. Zo wordt het mogelijk gras bijvoorbeeld langjarig te leveren aan een biogasinstallatie. Door een dergelijke contractduur kan de biogasinstallatie investeringen doen om het gras te kunnen verwerken. De overheid kan hierdoor invulling geven aan haar duurzaamheidsdoelstelling.

Ook kunnen eigenaren van een vergister inschrijven op een dergelijke aanbesteding en een aannemer inhuren om het gras te maaien. Zo ontstaat voor hen de mogelijkheid schoon gras te vergisten en gras dat teveel vervuild is met zand of zwerfvuil door te contracteren naar een composteerder.

Hierbij geldt dat het verwijderen van het gras alleen aanbesteed hoeft te worden als het gras een negatieve marktwaarde heeft. Als het gras geld opbrengt, is aanbesteding niet nodig. De graseigenaar kan het gras dan verkopen (bijvoorbeeld voor € 1,00 per ton) aan een eigenaar van een vergister zonder aanbesteding. Als aanbesteding wel nodig is, mag dat niet op basis van de hoogste financiële vergoeding. Het gras moet altijd worden afgezet aan degene met de beste prijs-kwaliteitverhouding. Als kwaliteitscriterium geldt bijvoorbeeld het vergisten van gras of een andere bio-based toepassing.

Verdere informatie over de aanbesteding van bermgras is te vinden op de website van het expertisecentrum voor aanbesteden PIANOo.